Wat zijn veelvoorkomende zorgproblemen bij mensen met dementie en hoe ga je daarmee om? Van de week heb ik me bezig gehouden met deze vragen. Met de antwoorden heb ik een nieuwe cursus ontwikkeld voor studenten die meedoen aan het landelijk examen voor de BIG-herregistratie onderdeel VVT. In dit blog vertel ik je eerst hoe ik hiernaar gezocht heb en vervolgens deel ik de zorgproblemen en interventies waar ik op ben uitgekomen.

Zoektocht

Als ik een nieuwe cursus ontwikkel ga ik eerst bepalen wat de inhoud moet worden. Daarvoor heb ik gekeken in examenvragen van de BIG-herregistratie en op een website waar studenten met elkaar uitwisselen welke onderwerpen terug komen in het examen. Ik kwam al snel tot de conclusie dat dementie een belangrijk onderwerp is voor het examen. En dat vragen vooral gaan over welke zorgproblemen er voorkomen en hoe je daarmee omgaat, zowel qua interventies als benaderingswijzen. Ik heb gekeken in het boek Effectief verplegen deel 3. Dit is een uitgebreid boek dat gaat over verpleegproblemen bij ziektebeelden die veel bij ouderen voorkomen (denk aan COPD, CVA, hartfalen maar dus ook dementie). In het hoofdstuk over dementie worden zes verpleegproblemen beschreven. De problemen zijn uitgewerkt volgens de PES structuur. Dus een omschrijving van het probleem, de oorzaak en de symptomen. Daarbij staat ook wat het beoogde resultaat kan zijn van je interventies en welke interventies je kunt doen. Ik heb deze zes verpleegproblemen als leidraad genomen. De belangrijkste informatie uit het boek heb ik overgenomen en vervolgens ben ik verder gaan zoeken. Ik heb het zakboek verpleegkundige diagnosen er nog bij open geslagen. Alle zes de verpleegproblemen stonden ook in dit zakboek beschreven. Met name de interventies voor overbelasting van de mantelzorger en omgaan met pijn kon ik aanvullen vanuit het zakboek. Voor de interventies bij onbegrepen gedrag kon ik putten uit mijn eigen blog die ik hier al over geschreven had.

Zorgproblemen bij dementie

Hieronder staan de zes veelvoorkomende zorgproblemen bij mensen met dementie en daarbij welke interventies je kunt toepassen.

  1. Stoornis in de oriëntatie

Mensen met dementie raken vroeg of wat laat gedesoriënteerd in tijd, plaats en persoon.

  • Biedt een duidelijke dagstructuur.
  • Gebruik hulpmiddelen zoals een klok, kalender en wegwijzers.
  • Werk met foto’s van bekenden en vertrouwde spullen.
  • Betrek naasten bij de zorg.
  • Observeer de cliënt. Kijk goed op welke momenten de cliënt wel verward is en wanneer niet.
  • Vermijd vragen die de cliënt niet kan beantwoorden.
  • Werk aan het zelfvertrouwen van de cliënt.
  • Zorg voor een goed dag/nacht ritme.
  • Werk eventueel met een GPS-tracker bij mensen die gaan dwalen.
  1. Risico op letsel

Mensen met dementie hebben een verhoogd risico om te vallen of zichzelf te verwonden bijvoorbeeld door een katheter uit te trekken of zich te verbranden omdat ze warmte niet meer goed voelen. Dit komt omdat waarnemen niet meer goed werkt.

  • Zet sensoren in.
  • Zorg voor goede verlichting naar de toilet.
  • Haal factoren weg die verhoogd valgevaar meebrengen zoals losliggende kleedjes.
  • Gebruik laag/laag bed.
  • Laat cliënt dagelijks oefeningen doen om spierkracht te versterken.
  • Werk met een thermosstaat kraan.
  • Observeer de cliënt en let op gevaren.
  1. Zelfzorgtekortsyndroom

Met de officiële verpleegkundige diagnose zelfzorgtekortsyndroom wordt bedoeld dat de cliënt niet meer goed in staat is om zelfzorg activiteiten uit te voeren als gevolg van cognitieve problemen. Het gaat om activiteiten op het gebied van eten, lichaamsverzorging, uiterlijke verzorging, toiletgang en huishouden.

  • Gebruik rood bestek en borden om ondervoeding te voorkomen.
  • PDL benadering bij wassen.
  • Inventariseer welke zelfzorgactiviteiten de cliënt (nog) wel kan.
  • Bevorder zelfredzaamheid waar dat kan en help waar nodig.
  • Bevorder gevoel van eigenwaarde door cliënt keuzes te laten maken.
  1. Onbegrepen gedrag

Als je aan onbegrepen gedrag denkt dan denk je waarschijnlijk al snel aan agressief gedrag zoals boosheid of fysiek agressief gedrag zoals slaan. Toch valt er nog veel meer onder onbegrepen gedrag. Bijvoorbeeld ook dwalen, om aandacht vragen, klagen, schreeuwen en het dag, en nachtritme omdraaien. Ik heb hier een apart blog over geschreven.

  • Breng het gedrag in kaart bv. Met behulp van ABCs methode.
  • Probeer oorzaak van gedrag te achterhalen en weg te nemen.
  • Werk volgens benaderingswijzen zoals validation, reminiscentie en warme zorg.
  • Maak een signaleringsplan hoe het ontstaan van onbegrepen gedrag kunt herkennen en hoe je daarmee om kunt gaan.
  • Geef voorlichting aan collega’s en naasten van de cliënt.
  1. Pijn

Mensen met dementie kunnen wisselend op pijn reageren. Bij sommigen wordt de pijnbeleving minder maar het komt ook regelmatig voor dat de pijn intenser gevoeld wordt. In de laatste fase van dementie heeft 80% van de mensen pijnklachten.

  • Breng de pijn in kaart met bv. De PAINAD of PACSLAC-D scorelijst van pijn bij mensen met dementie. Hierbij wordt gekeken naar gedrag als indicator voor pijn.
  • Probeer de oorzaak van pijn te achterhalen en weg te nemen.
  • Zorg voor goede pijnbestrijding in overleg met de arts. Geef de medicatie op vaste tijden om een spiegel op te bouwen.
  • Kijk of een andere manier van pijnbestrijding helpt, bijv. warmte toepassen of een massage geven.
  • Plan activiteiten voor de cliënt op de momenten waarop de pijn het laagst is.
  1. Overbelasting van de mantelzorger

Met name onbegrepen gedrag kan voor veel mantelzorgers de druppel zijn waardoor zij zich overbelast gaan voelen.

  • Breng de mate van overbelasting in kaart, bijvoorbeeld met de EDIZ vragenlijst.
  • Geef voorlichting aan mantelzorgers over dementie.
  • Kijk of er respijtzorg ingezet kan worden.
  • Breng het sociale netwerk van de cliënt in kaart, mogelijk zijn er nog anderen die zorgtaken op zich kunnen nemen.
  • Biedt emotionele ondersteuning (een luisterend oor).

Tot slot

Ik hoop dat je tips kunt halen uit de zorgproblemen en interventies die ik hier met je heb gedeeld. Als je nog aanvullende tips hebt dan zijn die zeker welkom als reactie bij dit bericht.

Vond je dit blog interessant? Wordt een volger van Krachtig Ouder. Ik houd je op de hoogte van nieuwe blogs én je ontvangt mijn magazine Florence, e-health gratis. Dat doe je door hieronder je e-mail adres in te vullen.

(Visited 285 times, 1 visits today)