Mijn favoriete tv-serie van dit moment is Centraal Medisch Centrum. Ik vind het heerlijk om te kijken naar het gedrag van de zorgverleners in de serie en hun communicatie onderling. Zoals bij deze scene:

Cleo en neuroloog Luuk hebben een beginnende relatie. Cleo heeft allerlei beslommeringen op haar werk en privé. Ze sluit Luuk buiten door deze problemen niet met hem te bespreken. Ze negeert hem zelfs. Luuk begrijpt er niks van.

Luuk ziet Cleo voorbij lopen in de lange ziekenhuisgang. Hij kijkt om zich heen en trekt Cleo mee een medicijnkamer in. Daar confronteert hij haar met haar gedrag. Hij zegt dat hij het niet begrijpt. “Laat mij je helpen!” Dit heeft als effect op Cleo dat ze geïrriteerd kijkt en in zichzelf  keert. Ze went haar hoofd van hem af. Er valt een pijnlijke stilte.

Even later pakt hij haar hand en kijkt haar indringend aan. Hij vertelt dat hij om haar geeft. Hij benoemd dat hij ziet dat ze kapot gaat en dat hij dat niet laat gebeuren. Op dat moment breekt Cleo. Tranen biggelen over haar wangen. Ze deelt haar gedachten met Luuk, dat ze zichzelf stom vindt. Hij troost haar en neemt haar in zijn armen.

Los van dat ik dit een mooie liefdesscène vind zie ik nog wat anders gebeuren: De kracht van een gevoelsreflectie wordt duidelijk zichtbaar. Een gevoelsreflectie is het benoemen van het gevoel die jij waarneemt bij iemand anders. Daardoor krijgt de ander de gelegenheid om daarop te reageren. Luuk geeft aan Cleo terug wat hij heeft waargenomen, namelijk dat hij ziet dat ze kapot gaat. Met die waarneming weet hij haar te raken. Het effect op Cleo is dat ze haar emoties toelaat die ze daarvoor zo aan het verbijten was. En daarmee geeft ze Luuk de kans om haar hierbij te helpen.

In je werk in de zorg heb je regelmatig te maken met gevoelens bij anderen. Zowel bij je cliënten als je collega’s. Bijvoorbeeld een cliënt die in zijn laatste levensfase zit en moeilijk kan praten over zijn situatie. Of een collega die geïrriteerd reageert omdat jij haar op dat moment niet kan helpen. Als je in een gesprek alleen blijft praten over de inhoud heb je grote kans dat de ander die vol in de emotie zit jou niet toelaat. Zoals Cleo dat deed bij Luuk toen die aangaf het niet te begrijpen. Begrijpen gaat over inhoud. In zo’n situatie is het beste wat je kunt doen een gevoelsreflectie te geven. Je ziet in de scene wat het effect daarvan is.

Onderdelen van een gevoelsreflectie 

Een goede gevoelsreflectie bestaat uit de volgende onderdelen:

  1. Benoem het gevoel zo concreet mogelijk. Er zijn vier basisemoties, namelijk boos, bang blij en bedroefd. Maar onder die emoties zitten weer verschillende gevoelens. Bijvoorbeeld bij boos heb je een groot verschil tussen iemand die geïrriteerd is of iemand die woedend is. Voel je het verschil? Probeer in je reflectie zo dicht mogelijk bij het exacte gevoel te komen.
  2. Kort, liefst in 1 zin. Nadat je het gevoel benoemd hebt geef je de ander ruimte om dat binnen te laten komen en te reageren. Het is heel krachtig als je een stilte laat vallen. Zodra je teveel uitleg erbij geeft heb je meer kans dat de ander zich er niet meer in herkent.
  3. Ben oprecht. Alleen als je oprecht bent komt jouw boodschap goed over. Net als Luuk die oprecht meent dat hij dit niet wil laten gebeuren en haar wil helpen. Als dit niet de echte intentie is dan prikt de ander daar zo doorheen.
  4. Geef geen oordeel. Jouw oordeel doet er niet toe. Het gaat om de gevoelens van de ander. Een oordeel geven zou zijn als Luuk aangeeft ik vind het belachelijk dat jij je zo druk maakt om… Wel kun je aangeven wat het effect op jou is van wat je bij de ander ziet.
  5. Controleer of het gevoel klopt. Wat jij hebt waargenomen bij de ander kan anders zijn dan hoe de ander dat zelf ervaart. Daarom is het belangrijk dat je dit altijd controleert. Dat doe je eenvoudig door te vragen of het klopt.

Overigens is de gevoelsreflectie van Luuk niet helemaal volgens deze regels. Kapot gaan is geen concreet gevoel maar een invulling daarvan. Het gevoel dat ik hierbij vind passen is frustratie of opgefokt. Hij is wel kort, oprecht en zonder oordeel. Vragen of het klopt hoeft hij niet meer te doen want Cleo reageert al doordat ze haar emoties de ruimte geeft. Heeft dit je nieuwsgierig gemaakt? Ik zou zeggen probeer het eens uit in de praktijk en kijk wat het effect is van jouw gevoelsreflectie!

Vond je dit een interessant blog? Je kunt volger worden van Krachtig Ouder. Je ontvangt dan mijn magazine, Florence en ik houd je op de hoogte van mijn nieuwste blogs. Dat doe je eenvoudig door hieronder je e-mail adres in te vullen.

 

(Visited 5.601 times, 1 visits today)