Gisteravond had ik avonddienst op de afdeling Geriatrie. Ik maakte kennis met een patiënt die enkele dagen eerder in zijn eigen huis gevallen was. Hij was om 16 uur ‘s middags gaan douchen en is daarbij ten val gekomen in de douche. Hij kon niet meer zelf opstaan. Wat hij ook probeerde, dit lukte voor geen mogelijkheid. Pas de volgende morgen om 11 uur is hij gevonden door zijn buurvrouw. Die heeft de ambulance gebeld en meneer is meegenomen naar het ziekenhuis. Hij bleek al behoorlijk onderkoeld te zijn, hij had een temp van 34 graden. Hij kon zich het voorval nog goed herinneren en vertelde me hoe dit voor hem geweest is. Hoe hij daar op de grond gelegen had en maar bleef proberen om op te staan. En dat het steeds kouder werd, hoe hij het raam van de badkamer open zag staan maar daar niet bij kon komen. Ik vond het een heftig verhaal dat me raakte. Ik liep na ons gesprek over de gang en toen keek ik de kamer in van een andere patiënt van mij. Ik dacht even dat ik het niet goed zag maar onder het bed door zag ik haar toch echt op de grond liggen. Ze was inderdaad gevallen terwijl ze naar de badkamer wilde lopen. Met een paar collega’s hielp ik haar overeind. Gelukkig had ze zich niet bezeerd en heeft ze niks aan de val overgehouden.

Valgevaar heeft me dus aardig bezig gehouden gisteravond. Ik besloot er een blog over te schrijven. Terwijl ik dit blog schrijf in mijn website lees ik een reactie op mijn vorige blog van een lezer. Deze lezer vertelt hoe zij na een val afhankelijk is geworden van zorg en tegen behoorlijk wat dingen is aangelopen. Ook weer een val…  Vallen is niet voor niks één van de vijf geriatrische reuzen. Heb je weleens gehoord van dit begrip geriatrische reus? Geriatrische reuzen zijn gevolgen van ziektes. Deze gevolgen komen vaak wanneer een oudere meerdere ziektes of aandoeningen heeft, of als bijwerking van medicijngebruik. Bij vallen ligt de oorzaak bijvoorbeeld in medicijngebruik, slecht zien, duizeligheid, verwardheid en/of alcoholgebruik. Naast valgevaar zijn de andere geriatrische reuzen: cognitieve stoornissen, delier, ondervoeding en incontinentie.

Zorgorganisaties zijn tegenwoordig verplicht een risicosignalering uit te voeren naar o.a. valgevaar bij nieuwe cliënten en dit eens in het half jaar (in de VVT) te herhalen. Op deze manier kun je het risico op vallen goed in kaart brengen. Voor de risicosignalering kun je gebruik maken van vragenlijsten die daar speciaal voor ontwikkeld zijn. Bijvoorbeeld de stratify vragenlijst. Je kunt ook een verkorte analyse doen. Uit recent onderzoek is gebleken dat je kunt volstaan met twee simpele vragen om je een beeld te vormen van het risico op vallen. Die vragen zijn ‘bent u het afgelopen half jaar weleens gevallen’ en ‘bent u duizelig’? Als het antwoord op één van deze vragen ja is dan ga je een verdere analyse doen.

Wat kun je doen voor patiënten die een verhoogd valrisico hebben? De richtlijn valpreventie bij ouderen beschrijft een aantal bewezen interventies. Zo zijn er interventies die gericht zijn op bewegen. Bijvoorbeeld een cursus In Balans. Je kunt patiënten verwijzen naar zo’n cursus. In deze cursus krijgen ouderen zicht op de risicofactoren van vallen en werken za aan balans, mobiliteit en zelfvertrouwen. De cursus wordt gegeven door o.a. fysiotherapeuten. Sommige verzekeraars vergoeden de cursus. Ouderen kunnen natuurlijk ook baad hebben bij hulpmiddelen zoals een rollator. Sommige zorgorganisaties organiseren een middag voor ouderen om veilig gebruik te maken van een rollator.

Aandacht voor de leefomgeving van de patiënt is ook een belangrijk onderdeel bij valpreventie. Kijk of er geen losliggende kleedjes in huis liggen waar de oudere over kan struikelen. Eventueel kun je beugels bevestigen in douche waar de oudere zich aan kan vasthouden. En wat dacht je van een nachtlampje zodat de cliënt ‘s nachts makkelijker naar de toilet kan lopen. Een laatste interventie die je kunt doen heeft te maken met medicijngebruik. Sommige medicijnen brengen een verhoogd risico op vallen met zich mee. Zoals anti-depressiva of slaapmedicatie. Ook als een cliënt meer dan vier medicijnen gebruikt neemt het valrisico aanzienlijk toe. In overleg met de behandelend arts kun je kijken of hier wat aan kan veranderen. En minder bekend maar zeer effectief gebleken is het geven van vitamine D tabletten. Dat heeft niet alleen een gunstig effect op botten maar ook op de spierkracht en balans. Uit onderzoek is gebleken dat het aantal valincidenten is afgenomen onder cliënten die vitamine D kregen in combinatie met calcium. Krijgen jouw patiënten met een verhoogd valgevaar ook al vitamine D?

Wil je meer lezen over valpreventie, kijk dan eens op de website van veiligheid.nl. Wil je met je team op een leuke manier aan de slag met valpreventie, misschien is het valpreventiespel dan interessant voor jullie.

(Visited 582 times, 1 visits today)